woensdag 29 juni 2011

Augustinus

Twee theologen (Gerard de Korte en Matthias Smalbrugge)  spreken elkaar vandaag in Trouw over misbruik in de kerk en in de jeugdzorg. En ze hebben het zomaar samen over Augustinus. Wat is dat toch met die oude Aurelius, dat hij na zestien eeuwen nog altijd zo vaak ter sprake komt?
Al een tijd lang schrijft Paul van Geest in het Nederlands Dagblad wekelijks een behoorlijk lange column over Augustinus. Echt iets om over te slaan als je niet echt veel tijd hebt voor de krant, zou je zeggen. Maar het omgekeerde is waar: als Van Geest er in staat lees ik die dag in elk geval hem! Hebt u dat nou ook, dan is het goed te weten dat van de hand van Van Geest een boek over Augustinus uit is: Waarachtigheid.

dinsdag 28 juni 2011

Juffrouw Scholten

Vandaag kan ik alleen maar denken aan Juffrouw Scholten. Annie, als te doen gebruikelijk een verhaal met een moraal. Ik geef het maar even door. Terug te vinden in Ziezo - en hier:

Pas op voor de hitte

Denk aan juffrouw Scholten,
die is vandaag gesmolten,
helemaal gesmolten, op de Dam.
Dat kwam door de hitte,
daar is ze in gaan zitten
- als je soms wil weten hoe dat kwam.

Ze hebben het voorspeld: Pas op, juffrouw, je smelt!
Maar ze was ontzettend eigenwijs...
Als een pakje boter,
maar dan alleen wat groter,
is ze uitgelopen, voor 't paleis.

Enkel nog haar tasje
lag daar in een plasje...
Alle kranten hebben het vermeld
op de eerste pagina.
Kijk het zelf maar even na.
Ja, daar staat het, kijk maar: dame smelt.

Die arme juffrouw Scholten...
helemaal gesmolten...
Als dat jou en mij eens overkwam...
Laten we met die hitte
overal gaan zitten...
maar vooral niet midden op de Dam.


vrijdag 24 juni 2011

Eeuwig zondag

In de auto op weg naar de Amsterdamse theologienachten hoorde ik het Orkest van de Achttiende Eeuw de ouverture La Clemenza di Tito van Mozart spelen. Je zag dirigent Frans Brüggen gewoon bezig, en ik dacht ineens: dat zou Mozart zelf nu ook eens moeten kunnen horen en zien. Zou hij geweldig vinden.
Maar dat levert dan natuurlijk meteen allerlei overwegingen op over het hiernamaals, over de plaats van muziek op de nieuwe aarde, over het geloof van Mozart (en Brüggen). Tom Wright, hier al meerdere keren aangehaald, schrijft in zijn Verrast door hoop: "Ik weet niet welke muziekinstrumenten we in Gods nieuwe wereld zullen hebben om Bach mee te spelen, hoewel ik ervan overtuigd ben dat Bachs muziek daar wel zal zijn." Wright voert in zijn boek een krachtig pleidooi tegen een vaag spiritueel idee van de nieuwe aarde die komen zal. Het zal nieuw zijn, maar wel déze aarde. Bij lezing daarvan kwam bij mij het beeld boven van mijn leraar godsdienst op de middelbare school, ds. Wubbo Wierenga, die net een boek over de zondag geschreven heeft (dat al snel in herdruk is volgens mijn gegevens op dit moment). Ik zie hem nog vol vuur op de grond stampen: het gaat om deze aarde, jongens, hier!
We zullen slechts aan een eeuwigheid genoeg hebben om de rijkdom van de drie-enige God en zijn schepping te doorgronden, lijkt mij. En dat kunnen we dan ook in alle rust doen. Alle dagen zondag.
En elke dag een nieuwe Bach-cantate, tot in eeuwigheid.

Theologie in Amsterdam

Nog even over de theologienachten in Amsterdam. Ik was zelf op de contrastnacht. Het had ook best binnen in de sjieke Hermitage kunnen zijn. Zowel buiten als binnen kon ik auteurs, collega's en lezers tegenkomen. Zo trof ik Meinema-uitgever Kees Korenhof tijdens zijn rookpauze op het pleintje voor het museum; of nee, dat is hij nu juist net niet meer! Hij glom al een beetje vanwege de verkiezing van De Bijbel cultureel als prijswinnend boek, al weet ik niet zeker of hij dat al wist. Op een krantenfoto van de binnenacht meen ik Uitgeverij Van Wijnen-auteur Tim Vreugdenhil te hebben ontwaard. Buiten trof ik onder meer Reinier Sonneveld, wiens nieuwste boek over ongemakkelijke teksten van Jezus gaat, en ik hoorde mensen elkaar vragen of ze ook naar Berlijn gingen. In de context en sfeer van de Contrastnacht moest dat wel bijna over het eerste bezoek van Tim Keller aan het vasteland van Europa gaan.
Zelf zou ik wat voorlezen uit Corti's Het rode paard, maar de wat ongeorganiseerde opzet van de Contrastnacht sloot te goed aan bij mijn eigen soms wat chaotische leefwijze. Die wordt gelukkig vaak door mensen om mij heen opgevangen, maar in mijn eentje in de Hermitage-tuin bleek het tijdstip waarop ik zou voorlezen al voorbij voordat ik er erg in had. Wie het erg vreselijk gemist heeft moet zich maar melden. Misschien kan er een voorlezing op locatie geregeld worden.

maandag 20 juni 2011

Vakantieboeken: Corti

Het wordt weer echt vakantietijd: kranten gaan al bij lezers inventariseren welke boeken ze mee zullen nemen op vakantie.
Boeken die meegaan moeten bij Marion en mij in elk geval wel gedrukte boeken zijn. Want we gebruiken de blanco bladzijden voor- en achterin altijd om te noteren welke vogels we zien. Dat levert aardige historische leesinformatie op. Zo keek ik deze week in Il cavallo rosso van Corti (i.v.m. de Nederlandse vertaling die net uit is) en zag dat ik daar zelfs twee vakanties over heb gedaan: september 2006 in Duitsland (met  102 verschillende vogelsoorten), en in mei 2007 de Shetland-eilanden met 108 soorten, waaronder prachtige als zwarte zeekoeten en grote jagers (bonxies, in het Shets). 
Ik zal in deze blog waarschijnlijk wel regelmatig op Corti terugkomen. Het is een bijzonder boek en dat is het. Dat ik het in 2006 las en dat nu pas in 2011 de vertaling uit is, geeft aan wat een karwei het maken van zo'n boek is, als je het echt goed wilt doen. Volmaakt is het zeker nog niet, maar het doet geloof ik wel recht aan wat Corti beoogde.
Wie er aan wil proeven zou morgenavond 21 juni naar de Contrastnacht kunnen komen, voor enkele voorproefjes uit het boek.

Helemaal om voor de Dwarsligger

Ik moest er eerst niks van hebben, van de Dwarsligger. Ach, ik heb wel eens meer moeite met nieuwe dingen... Inmiddels ben ik helemaal om, nadat ik onlangs voor een vliegreis Oorlog en vrede als dwarsligger te leen kreeg. Onvoorstelbaar dat je zo'n omvangrijk boek gewoon in je binnenzak stopt. Het is weliswaar de kortere, vroege versie, in een vertaling die veel lof ontving en die er ook nog als gewoon boek is. Wie de complete versie wil heeft ook nog keus: de dundruk van Van Oorschot, de goedkope editie daarvan, en de pocketeditie, maar daarvan is alleen deel 2 er nog maar.
Tot nog toe valt het boek me niet echt mee. De eerste paar honderd bladzijden was ik snel door: meest gesprekken in zalen van Russische paleizen over wat mij betreft weinig interessante onderwerpen. Later wordt het wel boeiender en ik heb toch wel het idee dat ik het (met misschien wat snel doorbladeren hier en daar) ga uitlezen.

donderdag 16 juni 2011

Chaim Potok

Een opmerkelijk bericht gisteren: Brandaan (Peter van Dijks literaire uitgeverij onder de vleugels van De Vuurbaak) gaat het werk van Chaim Potok uitgeven. Dat is een felicitatie waard.
Het moet ergens in de tachtiger jaren zijn geweest dat ik hier in Franeker de suggestie deed om het werk van Potok in het Nederlands te gaan uitgeven. We hebben het dan nog over uitgeverij Wever. Hoe het precies gegaan is weet ik niet meer: of de gebroeders Wever het te ver af vonden liggen van de kernactiviteit van de uitgeverij (theologische boeken), of dat ik zelf toen heb geconcludeerd dat het vermoedelijk een brug te ver was - hoe dan ook, het kwam er niet van.
Potoks werk kwam terecht bij uitgeverij BZZTôH, een weliswaar literaire uitgeverij, maar toch een uitgever waar het een wat vreemde eend in de bijt was - zeker in later jaren. Maar een speciale persoonlijke verstandhouding tussen Potok en zijn Nederlandse uitgever Phil Muysson zorgde ervoor dat het werk van Potok in mooie uitgaven verscheen, soms zelfs eerder in Nederland dan in de VS. Uitverkoren werd ook verfilmd, en ik herinner me dat een van mijn broers de film is gaan zien en bij thuiskomst in tranen uitbarstte, zo had het verhaal hem aangegrepen.

BZZTôH ging in 2009 failliet en maakte een doorstart. Ik ben er van uitgegaan dat Potok leverbaar zou blijven, maar dat geldt op dit moment alleen voor de pocketedities van Uitverkoren en Davita's harp.
Scherpzinnig als altijd heeft Peter van Dijk nu de rechten op kunnen pikken en komt een prachtboek als Mijn naam is Asjer Lev weer beschikbaar. Niet zo lang geleden heb ik Het boek van het licht nog gelezen, dat mag er direct ook wel bij. En doe dan De familie Slepak ook maar, een onthutsend verhaal over dissidenten in de Sovjet-Unie, nog niks niet achterhaald.

Maak er wat moois van, Peter!

woensdag 15 juni 2011

Het rode paard in Gouda

Op een fraaie zomerse avond verzamelden zich gisteren een stuk of vijftig belangstellende lezers in de Goudse Agnietenkapel. De koffie met Goudse stroopwafel van boekhandel Smit was niet de enige reden. De Hoornaarse predikant Huib Klink hield een uiterst boeiend verhaal over Eugenio Corti en zijn boek. De grote lijn van zijn verhaal is te vinden in een verslag in het Reformatorisch Dagblad. Meer over dit bijzondere boek op de speciale website over Corti en zijn boek.

dinsdag 14 juni 2011

Broodje op Kornwerderzand

Mooie Pinksterdagen. Heerlijk, betrokken en vol vrede, in eigen gemeente.
Een volle kerkdienst, met bevestiging van nieuwe ambtsdragers en Avondmaal. Wat mooi altijd weer om al die bijzondere mensen aan één tafel te ontmoeten.
De bezoekjes waren deze Pinksterdagen van uiteenlopende aard. De logé van zondag op maandag was 3, de bezoekende tante later die dag 89. Hoewel het regenachtig was zijn we nog lekker even langs de zeedijk tussen de schapen doorgereden, bakje koffie bij de Harlinger veerhaven, en toen op Kornwerderzand zelfs nog buiten gegeten, tafeltje en stoelen mee, plekje uit de wind - heerlijk.
Na afloop nog wat achter vogels aan, kroon- en tafeleenden, jonge ganzen die over de weg heen waggelden, overvliegende wulpen. Altijd weer feilloos na te slaan in de onvolprezen Jonsson.

vrijdag 10 juni 2011

Shakespeare

Dat Engelsen zo taalgevoelig zijn heeft natuurlijk ook alles te maken met het feit dat het land zoveel grote literatuur heeft voortgebracht. Wat daarbij de kip is en wat het ei doet er niet zoveel toe. Ik vind het altijd intrigerend dat bepaalde volken wat de kunsten betreft elk hun eigen sterke kanten hebben. De Engelsen (en Russen) sterk in het literaire, Nederlanders in de beeldende kunst (Rembrandt, Van Gogh), Duitstalige landen altijd groot in de muziek (Bach, Mozart, Schubert, Beethoven).
Hoewel Stratford-on-Avon dichtbij was vorige week zat een bezoekje aan de stad van Shakespeare er niet in. Nadenken over zijn werk vanuit levensbeschouwelijk perspectief kan echter ook thuis, bijvoorbeeld met het boek van PKN-scriba Arjan Plaisier. Ook het antiquariaat van Wever Van Wijnen heeft een paar mooie boeken op dat terrein, van Korff en van Henk Woldring

donderdag 9 juni 2011

Vakantie in Engeland

Er even tussenuit geweest in Engeland. Het blijft een bijzonder volk, die Engelsen.
Echte taalmensen ook. Zet de radio aan in Engeland en je hoort goed geformuleerde zinnen, met een hoofdletter aan het begin en een punt aan het eind. Die tref je bij ons zelden in het openbaar aan. Maar dat komt omdat Engelsen constant door taal omgeven zijn. Voor alles is een opschrift, een bordje, een briefje. De mooiste van deze vakantie trof ik aan op de kaartjesmachine in de bus: of de gewaardeerde klanten zo vriendelijk wilden zijn het geprinte kaartje pas te pakken als het door de machine was afgesneden. Tja, daar waren veel klachten over bij de chauffeurs, dus daar laten we mooie bordjes voor graveren.
Een prachtige ervaring was de Hemelvaartsdienst in de kathedraal van Gloucester. Voor de laatste bijdrage van het koor processeerden we allemaal naar buiten, terwijl het koor zich naar de torentrans begaf. Zo keken we op deze vroege ochtend (de dienst begon om zeven uur) de strakblauwe hemel in, waar Christus ons is voorgegaan.
Maar: niet om ons hier achter te laten met alleen maar het verlangen naar de hemel. Tom Wright zegt daar veel moois en goeds over. Hij was jarenlang bisschop in net zo'n prachtige kathedraal.