dinsdag 16 augustus 2011

Luther, Corti, Voskamp

Ik ben geloof ik niet opgegroeid met een afkeer van rooms-katholieken. Als wij met DEVJO (Door En Voor Jongeren Opgericht) tegen RKSV moesten spelen speelde het katholiek zijn van die vereniging bij mijn weten geen enkele rol.
Toch zaten de roomsen natuurlijk wel fout, zoveel werd mij in mijn opvoeding en scholing wel duidelijk. Nog afgezien van de Tachtigjarige Oorlog was het al helemaal mis met die heiligen. En Maria als object van verering kon al helemaal niet.
Ik weet nog goed dat ik voor het eerst een roomse mis bijwoonde. Het was in de San Marco in Venetiƫ, waar ik als student heen was gelift. Het was in de dienst tijd voor de geloofsbelijdenis. Men was toe aan het Ex Maria virgine, en ik stond versteld: daar presteerden die roomsen het om Maria zelfs het credo al binnen te smokkelen. Ik weet niet of ik me meteen al realiseerde dat ik zelf elke zondag hetzelfde beleed. De vergissing onthutste me wel een beetje. Zo voorgeprogrammeerd kan een mens kennelijk wezen.

Het gevoel dat er in de rooms-katholieke kerk vooral veel mis is ebde dus wel wat weg. Maar dat wil nog niet zeggen dat ik meega met de gedachte die in Corti's roman naar voren komt (hij zegt het natuurlijk niet zelf, het is Michele - zijn alter ego, dat wel) dat communisme en nazisme via de lange weg van het Duitse idealisme en de Verlichting terug te voeren zijn op "de rebellie van Luther". Al is het wellicht ook weer niet helemaal onzin, zie Charles Taylor, en Brad Gregory in een boek dat dit najaar verschijnt. Over dat laatste boek, dat wil laten zien hoe de reformatoren iets in beweging hebben gezet wat ze zelf absoluut niet beoogden, later wellicht meer.

Nu wil ik het nog even over Luther hebben, die tijdens mijn reis naar Rome en Milaan enkele keren langskwam. Het mooist in een citaat dat Ann Voskamp doorgeeft in haar boek One Thousand Gifts. Ik las het in de trein en ben er stevig door gepakt. We hopen het volgend jaar in het Nederlands uit te geven.
Een van haar hoofdstukken begint met een uitspraak van Luther: God maakte de Schepping uit niets. Zolang wij dus maar niets willen zijn, kan God van ons nog een heleboel maken. De dienst op zondagmorgen bij de Waldenzen in Milaan sloot prachtig aan bij de lezing van Voskamps boek, waarin dankbaar zijn, eucharisteo, centraal staat. Een preek over Deuteronomium 7: God verlost omdat Hij ons liefheeft. Alleen maar daarom. De voorgangster citeerde ook Luther: De Heer vindt niet, maar schept wat Hij liefheeft.
Zo reisde Luther mee dat weekeinde.
Allemaal uiteindelijk veroorzaakt door Eugenio Corti met die dikke roman van hem, met die wijding van zacht licht.


1 opmerking:

  1. Heel herkenbaar voor mij, wat je hier schrijft over hoe je bent opgegroeid. Toevallig heb ik zojuist een boek gelezen - op het spoor gebracht door Charles Taylor - dat mijn begrip voor de de kijk van katholieken op protestanten aanmerkelijk heeft vergroot. Waarmee ik niet wil zeggen dat ik dit een gewichtige zaak vind. Maar als je ermee bezig bent, dan doe je er goed aan "Literary Converts" (1999) van Joseph Pearce te lezen. Dat ga ik Bart Jan ook aanbevelen.

    BeantwoordenVerwijderen